ERMELO - Wat is er behalve agrarische grond te vinden aan het einde van de Zeeweg in het buitengebied van Ermelo, vlakbij de A28? Een stukje historie van de Tweede Wereldoorlog, een gemeentelijk monument bovendien: resten van een Duitse schietbaan. Oudheidkundige vereniging Ermeloo zoekt manieren om ze te behouden, samen met de erfgoedbewaarders van The Vanneau Foundation, een nog jonge club enthousiaste mensen die zich inzetten voor cultureel erfgoed. 

Van het complex zijn twee schuilkelders overgebleven. Als het gewas niet te hoog staat, is er vanaf de snelweg een te zien. De andere ligt meer verstopt naar achteren, dichter bij de Zeeweg. Ze maakten deel uit van Feuerstelle Horst, een schietbaan die  in 1941 door de Wehrmacht werd aangelegd, nadat de benodigde percelen grond waren gevorderd. Ook bij Hierden was een schietbaan gemaakt.

De schietbaan Horst werd na de oorlog tot 1964 - toen de A28 werd aangelegd - gebruikt door de Koninklijke Landmacht. De baan werd daarna ontmanteld, de bebouwing gesloopt. De restanten van twee schuilkelders bleven staan, maar lijken te zijn vergeten.

Aandacht geven

Sinds 2001 staan de kelders op de gemeentelijke monumentenlijst. Oudheidkundige vereniging Ermeloo betreurt het zeer dat deze monumenten - op grond van een particuliere eigenaar - niet de aandacht krijgen die ze verdienen, zegt bestuurslid Steven van Loo.

In de ene schuilkelder wordt mest opgeslagen en de andere kelder is beklad met graffity. ,,Het kan toch niet dat deze monumenten er zo verwaarloosd bijstaan? Het zijn stille getuigen van de Tweede Wereldoorlog en het is voor de komende generaties van belang om te weten dat die oorlog ook aan Ermelo niet is voorbijgegaan.’’

Vergunning voor mest

De eigenaar wil niet reageren op vragen over de wens van de vereniging om de schuilkelders aan de vergetelheid te ontrukken. Foto's maken mag wel. Hij heeft een vergunning voor de mestopslag. De gemeente zegt dat er geen onderhoudsplicht bestaat.

Van Loo hoopt dat er toch ergens beweging komt. Hij wijst op de zogeheten Beleidsnotitie Monumentenzorg 2022 die onlangs is vastgesteld. Daarin zegt de gemeente in te zetten op het behoud en het beleefbaar maken van het verleden van Ermelo. Bovendien heeft de eigenaar volgens Van Loo op grond van de Ergoedverordening van 2018 tenminste een ‘instandhoudingsplicht'.

Regenwater of gier

Daar zou de gemeente volgens hem op kunnen controleren. Tijdens een bezoekje aan de schuilkelders, met toestemming van de eigenaar, ziet de verslaggever van de Stentor dat in de kelder met de mestopslag zo’n dertig centimeter water staat en drab. Het is niet duidelijk of het regenwater is of gier.

De schuilkelder wordt gebruikt voor de opslag van mest. Op de muur is het schildje zichtbaar met de aanduiding van gemeentelijk monument.

Op een vraag over de instandhoudingsplicht stelt de gemeente: ‘Er zijn geen signalen binnengekomen die er op wijzen dat de instandhouding van het monument in gevaar komt door de aanwezige vloeistof.’

Verwijsbord en kiosk

De Oudheidkundige vereniging zou graag zien dat de schuilkelders een zinvolle bestemming krijgen. ,,Ze moeten meer tot hun recht komen en in ieder geval toonbaar worden’’, aldus Van Loo. ,,Verwijsborden aan het einde van de Zeeweg en op de Schaapsdijk en dan een fiets- of wandelpad ernaartoe zou al een belangrijke verbetering zijn. En dan bijvoorbeeld een tentoonstelling en een kleine kiosk.’’

De vereniging heeft een medestander in The Vanneau Foundation, een nog jonge club enthousiaste mensen die zich inzetten voor behoud van cultureel erfgoed. Ze hebben zich inmiddels ontfermd over een aantal locaties in Ermelo, waaronder de Feuerstelle Horst, en zijn  druk met een project bij Stellung Hase in Harderwijk, een Duits radarstation. Vorig jaar was de stichting betrokken bij de plaatsing van een militair monument op de Ermelose Heide .

Techniek van het gamen

Op de www.thevanneaufoundation.org staat sinds enkele dagen een 3D-reconstructie van de schietbaan bij Horst, volgens voorzitter Dario Usai gemaakt met technieken van het gamen.

Eerder heeft oud-wethouder Alex Kleijnen zich als raadslid jarenlang ingezet voor behoud en toekomst van monumenten. ,,Ik ben vier jaar bezig geweest om een erfgoedverordening te maken en deze is dan in 2018 aangenomen. Maar het is nog steeds een kwestie van de lange adem.’’

De oudheidkundige vereniging zoekt nu meer steun in de hoop dat de gemeente en de eigenaar alsnog actie ondernemen.