Een 'veelzijdig meisje', noemde de Wehrmacht de Flak 88, een kanon dat werd ingezet voor zowel de artillerie als de luchtafweer. Het was een gevreesd wapen, vooral onder piloten van geallieerde bommenwerpers, die tot op grote hoogte doelwit waren van ontploffende granaten en schervenwolken.

The Vanneau Foundation kocht de Flak verleden jaar op een veiling in Normandië. Voorzitter Dario Usai spreekt van een aankoop 'met een bijzondere historische betekenis'. Het Flugabwehrkanone (type 36) werd in de jaren dertig gebouwd en is in 1936 als artilleriestuk ingezet in de Spaanse Burgeroorlog. In de Tweede Wereldoorlog heeft het dienst gedaan in Frankrijk waar het in 1944 in de buurt van Le Mans werd aangetroffen, om daarna in een loods te verdwijnen van een Franse verzamelaar.

De technische staat van het kanon, dat onklaar is gemaakt, is uitmuntend. ‘De Flak heeft sinds 1944 binnen gestaan’, zegt Usai. ‘De verf is overgespoten, maar verder is hij origineel. Alles werkt nog. Hij kan alle kanten op draaien.' Opmerkelijk is ook dat de originele trailer er nog onder zit. 'Wellicht is dit de best bewaarde Flak ter wereld.’

In Nederland was dit type luchtafweergeschut op vele plekken te vinden, zoals langs de Atlantikwall, maar ook bij radarposten zoals Stellung Hase in Harderwijk. Aan de IJsselmeerkust bij Hierden bevond zich een grote schietbaan voor met name zware Flaks - Schießplatz Harderwijk - waar Duitse eenheden oefenden. Dat maakt de aankoop ook historisch relevant, zegt Usai. ‘Er is een duidelijke link met de streek en de oorlogsjaren. We hadden al een kleinere, Flak 2,2 cm gekocht, die ook in Hierden stond. Deze zware Flak past daar uitstekend bij.’

Van de Flak 88 (type 36 en 38) zijn van 1939 tot en met 1945 meer dan 17.000 stuks geproduceerd door de firma Krupp. Aan het wapen zijn de namen verbonden van vele veldslagen en bombardementen. Vooral bij de verdediging van Duitse steden en industrie boekten de Duitsers grote successen, zoals op 6 maart 1944, bij een bombardement op Berlijn. Van de 740 geallieerde bommenwerpers keerde de helft terug met schade door Flaks. Zeker 71 bommenwerpers werden neergehaald door jagers en Flaks.

De kennismaking met het Duitse luchtafweerkanon, dat tot op 10 kilometer hoogte trefzeker was, vergde veel van de geallieerden. Een RAF-bemanningslid dat meevloog tijdens een bombardement op Berlijn, omschreef het als de meest beangstigende ervaring van zijn leven. 'Bij het naderen van het doel leek de stad omringd door cirkels van zoeklichten, de Flaks vuurden onophoudelijk.' De minuten recht en op juiste hoogte vliegen, voelden als uren: 'Elk moment verwachtte ik dat ik aan stukken zou worden geblazen.’

Ook na de oorlog behield de Flak 88 zijn reputatie. Legers van China, Frankrijk, Italië en zelfs Noord-Vietnam - dat ze van de Russen kreeg - gebruikten Flaks. In Spanje werd een Flak geproduceerd die identiek was aan de Duitse. ‘Maar die is onder verzamelaars lang niet zo populair’, zegt Usai.

The Vanneau Foundation maakt binnenkort bekend wat er met de Flak gebeurt. Het kanon staat momenteel in Normandië, in afwachting van de benodigde vergunningen.